Karma Yöntem Araştırması: Nicel ve Nitel Yaklaşımların Güçlü Birleşimi

Karma yöntem araştırması, nicel ve nitel yaklaşımların aynı çalışmada bir arada kullanılmasıdır. Her iki paradigmanın güçlü yönlerini birleştirerek, tek bir yöntemin sağlayamayacağı kapsamlı bir anlayış sunar.

Neden Karma Yöntem?

Araştırma dünyasında uzun süre nicel ve nitel yöntemler birbirine rakip paradigmalar olarak görüldü. Ancak günümüzde araştırmacılar, her iki yaklaşımın da birbirini tamamladığını kabul etmektedir.

Karma yöntemin temel gerekçeleri:

• Tamamlayıcılık: Nicel veriler "ne kadar" sorusuna, nitel veriler "neden" sorusuna yanıt verir
• Doğrulama: Bir yöntemin bulguları diğer yöntemle doğrulanabilir
• Zenginleştirme: Nitel veriler, nicel sonuçlara derinlik ve bağlam katar
• Keşif ve genelleme: Nitel keşifler, nicel doğrulamayla desteklenir

Karma Yöntem Tasarımları

1. Yakınsayan Paralel Tasarım (Convergent Parallel)

Nicel ve nitel veriler eş zamanlı olarak toplanır ve analiz edilir; ardından bulgular karşılaştırılır ve birleştirilir.

Örnek: Bir eğitim programının etkisini değerlendirirken, aynı anda hem anket (nicel) hem de odak grup görüşmeleri (nitel) yapılır.

Avantaj: Zaman tasarrufu, farklı perspektiflerden eş zamanlı doğrulama.

2. Açıklayıcı Sıralı Tasarım (Explanatory Sequential)

Önce nicel veri toplanır ve analiz edilir; ardından bulguları açıklamak veya derinleştirmek için nitel veri toplanır.

Örnek: Anket sonuçlarında beklenmedik bir bulgu ortaya çıktığında, bu bulguyu anlamak için derinlemesine mülakatlar yapılır.

Avantaj: Nicel bulgulara bağlamsal anlam katar.

3. Keşfedici Sıralı Tasarım (Exploratory Sequential)

Önce nitel veri toplanarak kavramlar ve temalar keşfedilir; ardından bu temalar nicel yöntemlerle test edilir.

Örnek: Bir konudaki deneyimleri anlamak için mülakatlar yapılır; ortaya çıkan temalar anket maddelerine dönüştürülür ve geniş bir örnekleme uygulanır.

Avantaj: Keşfedilen kavramların genellenebilirliğini test eder.

4. Gömülü Tasarım (Embedded Design)

Bir yöntem birincil, diğeri destekleyici olarak kullanılır. İkincil yöntem, birincil yöntemin bıraktığı boşlukları doldurur.

Örnek: Büyük bir deneysel çalışmada (nicel), deney grubu katılımcılarıyla kısa mülakatlar (nitel) yapılarak deneyimin nasıl algılandığı anlaşılır.

Triangülasyon

Triangülasyon, aynı araştırma sorusuna birden fazla yöntemle yaklaşarak bulguların güvenilirliğini artırma stratejisidir. Dört türü vardır:

• Yöntem triangülasyonu: Farklı veri toplama yöntemlerinin kullanılması (anket + mülakat + gözlem)
• Veri kaynağı triangülasyonu: Farklı kaynaklardan (öğretmen + öğrenci + veli) veri toplanması
• Araştırmacı triangülasyonu: Birden fazla araştırmacının verileri bağımsız olarak analiz etmesi
• Kuram triangülasyonu: Farklı kuramsal çerçevelerden verilerin yorumlanması

Veri Entegrasyonu

Karma yöntemin en kritik adımı, nicel ve nitel bulguların anlamlı bir şekilde birleştirilmesidir. Entegrasyon stratejileri:

• Birleştirme (merging): İki veri setinin yan yana karşılaştırılması
• Bağlama (connecting): Bir aşamanın bulgularının diğer aşamayı şekillendirmesi
• Yerleştirme (embedding): İkincil verilerin birincil veri setine dahil edilmesi

Karma Yöntemin Zorlukları

• Uzmanlık gereksinimi: Araştırmacının hem nicel hem de nitel yöntemlerde yetkin olması gerekir
• Zaman ve kaynak: İki farklı veri toplama ve analiz süreci daha fazla kaynak gerektirir
• Paradigma çatışması: Pozitivist ve yapılandırmacı yaklaşımları uzlaştırmak felsefi zorluklar yaratabilir
• Raporlama: Bulguların tutarlı ve bütünleşik bir şekilde sunulması karmaşık olabilir

Karma Yöntem Ne Zaman Kullanılmalı?

• Tek bir yöntemin araştırma sorusunu tam olarak yanıtlayamadığı durumlarda
• Nicel bulguların derinlemesine anlaşılması gerektiğinde
• Nitel keşiflerin genellenebilirliğinin test edilmesi istendiğinde
• Karmaşık sosyal olguların çok boyutlu olarak incelenmesi gerektiğinde
• Politika yapıcılar veya karar vericiler için hem sayısal kanıt hem de hikâye gerektiğinde

"Araştırma yöntemleri, doğru iş için doğru araç gibidir. Karma yöntem, araç çantanızın tamamını kullanmanız anlamına gelir."

Karma yöntem araştırması, modern sosyal bilimde hızla büyüyen bir alan olup, karmaşık araştırma sorularına en kapsamlı yanıtları üretme potansiyeline sahiptir.