Formül Tabloları
İstatistiksel analizlerde kullanılan temel formüller.
Aritmetik Ortalama
Bir veri setindeki tüm değerlerin toplamının gözlem sayısına bölünmesiyle elde edilen merkezi eğilim ölçüsüdür. En yaygın kullanılan ortalama türüdür.
Not: Uç değerlerden (aykırı değerlerden) etkilenir. Normal dağılımlı verilerde en iyi merkezi eğilim ölçüsüdür.
Ağırlıklı Ortalama
Her gözlemin farklı ağırlığa (önem derecesine) sahip olduğu durumlarda kullanılan ortalama türüdür. Her değer kendi ağırlığıyla çarpılarak toplanır ve toplam ağırlığa bölünür.
Not: Akademik not hesaplamada, anket analizlerinde ve endeks oluşturmada sıkça kullanılır.
Medyan (Gruplandırılmış Veri)
Gruplandırılmış verilerde medyan hesaplanırken kullanılır. L: medyanın bulunduğu sınıfın alt sınırı, F: medyan sınıfından önceki birikimli frekans, f: medyan sınıfının frekansı, h: sınıf aralığıdır.
Not: Sıralama ölçeğindeki veriler için uygundur ve uç değerlerden etkilenmez.
Mod (Gruplandırılmış Veri)
Gruplandırılmış verilerde mod hesaplanırken kullanılır. L: mod sınıfının alt sınırı, Δ₁: mod sınıfı frekansı ile bir önceki sınıf frekansı arasındaki fark, Δ₂: mod sınıfı frekansı ile bir sonraki sınıf frekansı arasındaki fark, h: sınıf aralığıdır.
Not: Bir veri setinde birden fazla mod bulunabilir (bimodal, multimodal). Nominal ölçekte kullanılabilen tek merkezi eğilim ölçüsüdür.
Geometrik Ortalama
Değerlerin çarpımının n. kökü alınarak hesaplanan ortalamadır. Oran ve yüzde gibi çarpımsal ilişkili verilerde kullanılır.
Not: Tüm değerlerin pozitif olması gerekir. Ekonomi ve finans alanında büyüme oranlarının ortalamasında tercih edilir.
Harmonik Ortalama
Gözlem sayısının, gözlem değerlerinin terslerinin toplamına bölünmesiyle elde edilir. Hız, oran ve birim başına maliyet gibi ters orantılı verilerde kullanılır.
Not: Her zaman aritmetik ortalamadan küçük veya ona eşittir. Sıfır veya negatif değer içeren verilerde kullanılmaz.
