Araştırma Raporu Yazımı: APA Formatı ve Akademik Yazım Kuralları

Bilimsel araştırmanın en kritik aşamalarından biri, bulguların sistematik ve standart bir formatta raporlanmasıdır. APA (American Psychological Association) formatı, sosyal bilimler, eğitim ve psikoloji alanlarında en yaygın kullanılan akademik yazım standardıdır. Bu yazıda, APA formatının her bir bölümünü ve etkili akademik yazım tekniklerini detaylı olarak ele alacağız.

APA Formatının Genel Yapısı

APA formatında bir araştırma raporu şu temel bölümlerden oluşur:

1. Başlık sayfası (Title page)
2. Özet (Abstract)
3. Giriş (Introduction)
4. Yöntem (Method)
5. Bulgular (Results)
6. Tartışma (Discussion)
7. Kaynakça (References)
8. Ekler ve Tablolar (gerektiğinde)

1. Başlık Sayfası

Başlık sayfası, araştırmanın ilk izlenimini oluşturur. APA 7. baskıya göre şunları içermelidir:

• Başlık: 12 kelimeyi geçmemeli, konuyu açık ve öz bir şekilde ifade etmeli, kısaltma kullanılmamalı
• Yazar adları: Ad Soyad formatında, kurum bilgisiyle birlikte
• Kurum bilgisi: Yazarların bağlı olduğu üniversite veya kuruluş
• Yazar notu: ORCID bilgisi, iletişim adresi, teşekkür ve finansman bilgileri
• Sayfa başlığı (running head): APA 7'de yalnızca profesyonel makaleler için gerekli; öğrenci ödevlerinde kullanılmaz

2. Özet (Abstract)

Özet, araştırmanın kısa ve bağımsız bir özetidir. Okuyucu, özeti okuyarak makalenin tamamını okuyup okumayacağına karar verir.

Özet Yazım Kuralları

• 150-250 kelime arasında olmalıdır
• Tek paragraf halinde, paragraf girintisi olmadan yazılır
• Araştırma problemi, yöntem, örneklem, temel bulgular ve sonuçları içermelidir
• Kısaltma ve kaynak kullanımından kaçınılmalıdır
• Özetin altına 3-5 anahtar kelime eklenmelidir

3. Giriş Bölümü

Giriş bölümü, araştırmanın kuramsal çerçevesini, gerekçesini ve amaçlarını ortaya koyar. "Giriş" başlığı yazılmaz; makalenin başlığı tekrar edilerek başlanır.

Giriş Bölümünün Yapısı

• Problemin tanıtılması: Araştırma konusunun önemi ve güncelliği
• Literatür incelemesi: İlgili araştırmaların sistematik değerlendirmesi, kuramsal altyapı
• Boşluğun belirlenmesi: Mevcut literatürdeki eksikliklerin ortaya konması
• Araştırmanın amacı: Çalışmanın ne amaçladığının açık ifadesi
• Hipotezler/araştırma soruları: Test edilecek hipotezler veya yanıtlanacak sorular

Giriş bölümü, geniş bir perspektiften başlayıp spesifik araştırma sorularına daralan bir "huni" yapısı izlemelidir.

4. Yöntem Bölümü

Yöntem bölümü, araştırmanın tekrarlanabilirliğini sağlayacak düzeyde detaylı olmalıdır.

Alt Bölümler

• Katılımcılar/Örneklem: Örneklem büyüklüğü, seçim yöntemi, demografik özellikler, dahil etme/dışlama kriterleri
• Veri toplama araçları: Kullanılan ölçeklerin adı, kaynağı, güvenirlik ve geçerlik bilgileri (Cronbach alpha değerleri)
• Araştırma deseni: Kullanılan araştırma deseni (deneysel, yarı-deneysel, tarama vb.)
• İşlem/Prosedür: Veri toplama süreci, etik onay bilgisi, uygulama adımları
• Veri analizi: Kullanılan istatistiksel testler ve yazılımlar

5. Bulgular Bölümü

Bulgular bölümü, yorum yapmadan analiz sonuçlarını sunar.

Bulgular Yazım İlkeleri

• Her hipotez veya araştırma sorusu sırasıyla ele alınmalıdır
• Betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma) önce sunulmalıdır
• İstatistiksel test sonuçları APA formatında raporlanmalıdır: t(48) = 2.50, p = .016, d = 0.71
• P değeri üç ondalık basamağa yuvarlanır, sıfır ile başlamaz: p = .016 (p = 0.016 değil)
• Tablolar ve şekiller metni desteklemeli, tekrarlamamalıdır
• Etki büyüklüğü ve güven aralıkları mutlaka raporlanmalıdır

6. Tartışma Bölümü

Tartışma, bulguların yorumlandığı ve bağlama oturtulduğu bölümdür. Girişin tersi olarak, spesifik bulgulardan genel çıkarımlara doğru genişleyen bir yapı izler.

Tartışma İçeriği

• Temel bulguların özetlenmesi: Hipotezlerin desteklenip desteklenmediği
• Literatürle karşılaştırma: Bulgular önceki araştırmalarla ne ölçüde tutarlı?
• Kuramsal açıklama: Bulgular neden bu şekilde ortaya çıkmış olabilir?
• Sınırlılıklar: Araştırmanın zayıf yönleri dürüstçe ifade edilmeli
• Öneriler: Gelecek araştırmalar ve uygulama için öneriler
• Sonuç paragrafı: Çalışmanın temel katkısının vurgulanması

7. Kaynakça (References)

Metin İçi Kaynak Gösterimi

• Tek yazar: (Yılmaz, 2023) veya Yılmaz (2023)
• İki yazar: (Kaya ve Demir, 2022) veya Kaya ve Demir (2022)
• Üç ve daha fazla yazar: (Ak vd., 2021) — APA 7 ile değişen kural
• Doğrudan alıntı: (Öztürk, 2023, s. 45)

Kaynakça Listesi Formatı

Kaynakça, asılı girinti (hanging indent) formatında, yazarların soyadına göre alfabetik sıralanır.

• Makale: Soyad, A. B. (Yıl). Makale başlığı. Dergi Adı, Cilt(Sayı), sayfa-sayfa. https://doi.org/xxx
• Kitap: Soyad, A. B. (Yıl). Kitap başlığı (Baskı). Yayınevi.
• Kitap bölümü: Soyad, A. B. (Yıl). Bölüm başlığı. Editör Adı (Ed.), Kitap başlığı içinde (ss. sayfa-sayfa). Yayınevi.

Tablo ve Şekil Formatı

Tablo Kuralları

• Her tabloya numara ve açıklayıcı başlık verilmelidir (Tablo başlığı italik)
• Dikey çizgiler kullanılmaz, yalnızca yatay çizgiler kullanılır
• Tablodaki kısaltmalar tablo altı notlarında açıklanır
• Tablo metin içinde ilk geçtiği yerde atıf yapılmalıdır

Şekil Kuralları

• Şekil numarası ve başlığı şeklin üstüne yazılır
• Eksenlerin etiketleri açık ve anlaşılır olmalıdır
• Siyah-beyaz baskıda da anlaşılabilir olmalıdır

Akademik Yazım İçin İpuçları

• Nesnel ve resmi bir dil kullanın, birinci tekil şahıstan kaçının (ancak APA 7 "biz" kullanımına izin verir)
• Kısa ve öz cümleler tercih edin; gereksiz sözcüklerden kaçının
• Her paragrafta tek bir ana fikir işleyin
• Geçişleri bağlayıcı ifadelerle sağlayın
• İntihal denetimi mutlaka yapın
• Yazım ve dilbilgisi kontrolünü asla ihmal etmeyin

Sık Yapılan Hatalar

• Kaynakça ile metin içi atıfların eşleşmemesi
• P değerinin yanlış yazılması (0.05 yerine .05 olmalı)
• İstatistik sembollerinin italik yazılmaması (t, F, p italik olmalı)
• Etki büyüklüğü raporlamamak
• Tartışmada yeni bulgu sunmak
• Sınırlılıkları atlayıp genelleme yapmak

Sonuç

APA formatında etkili bir araştırma raporu yazmak, bilimsel iletişimin temelidir. Standart format, okuyucunun araştırmayı hızlıca anlamasını ve değerlendirmesini sağlar. Yazım sürecinde her bölümün amacını göz önünde bulundurun ve bulgularınızı açık, nesnel ve sistematik bir şekilde sunmaya özen gösterin.