Pozitivizm ve Post Pozitivizm

Hem pozitivizm hem de post pozitivizmin ana fikirleri bu iki akımı birbirinden ayırır. Pozitivizm ile post pozitivizm felsefe olarak görülür ve bilimde bilimsel araştırmalar için kullanılır. Her ikisi de birbirinden farklı ve bağımsız felsefeler olarak görülmelidir. Pozivitizm ampirizme yani deneyciliğe vurgu yapar. Nesnelliğin önemini vurgular ve gözlemlenebilir bileşenlerin araştırılması gerektiğini irdeler. Fakat 20. yüzyılda post pozitivizmin ortaya çıkması ile bir kayma yaşandı. Post pozitivizm, pozitivizmi red eder ve gerçeği ortaya çıkarabilmek için yeni varsayımlar ortaya koyar. Bu yazıda iki felsefi akım arasındaki farkları inceleyeceğiz.

Pozitivizm Nedir?

Eski Yunan felsefesinden başlayan ve Comte’nin felsefî anlamda şekillendirdiği bir kavramdır. Yalnızca bilimsel bilginin gerçek olduğunu savunur. Sadece olgularla desteklenen ya da olgularla ilgili verilere dayanan bilimsel bilgiyi sağlam bilgi türü olarak kabul eder. Geleneksel felsefe görüşlerini metafizik olarak nitelendirir. E.Hennequin ve Pisarev bilimsel bilgiye pozitivist yaklaşım geliştirmişlerdir.

Post Pozitivizm Nedir?

Pozitivizm ile Post Pozitivizm Arasındaki Farklar

• Pozitivizm bilimsel araştırmaların subjektif yani kişisel deneyimler yerine gözlemlenebilir ve ölçülebilir gerçekler üzerine yapılması gerektiğini vurgular.
• Post pozitivizm, pozitivizmi red eder ve gerçeği ortaya çıkarabilmek için yeni varsayımlar ortaya koyar. Saf objektifliğe erişimin mümkün olmadığını söyler.
• Deney ve gözlem yani ampirizm pozitivizmin ana ilkesidir.
• Post pozitivizm, pozitivizmin bu ana ilkesini red eder ve hatalı bulur.
• Pozitivistler realisttir, gerçekçidirler.
• Post pozitivistler gerçekliği sorgularlar dolayısıyla eleştirel realisttirler.
• Pozitivistler bilimin gerçekleri ortaya çıkarmaya yarayan bir aygıt olduğunu düşünür.
• Post pozitivistler bilimle gerçeklerin ortaya çıkmasının mümkün olmadığını çünkü bilimsel metotlarda da pek çok hata olabileceğini söylerler.
• Pozitivistler bilimadamlarını objektif kabul ederler.
• Post pozitivistler bilimadamlarında da yanlılık olabileceğini vurgularlar.

Empirisizm

Empirisizme göre; “Duyu organları ve edinilen tecrübeler gerçek bilgi kaynağıdır.” Pozitivizme göre; doğru bilgi edinmenin yolu empirisizmdir. Sosyal olayların aktörlerinin bağımsızlığını kabul eder. Veri toplarken pozitivistlerin yöntemlerini kullanır ve gözlem yaparlar. Araştırmacıların niyetlerini, motivasyonlarını ve tercihlerini göz ardı eder.

Pozitivizm ve Empirisizm

Pozivitizm ile empirisizmin bilimsel araştırma anlayışları arasında benzerlik ve farklılıklar vardır. Bunlar;

Post Pozitivizm

20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başlayan, pozitivizm ve metafiziğe karşı çağdaş kültür tartışmalarını ön plana çıkaran bir akımdır.

Pozitivizmin temel inançlarının red edilmesidir.

Yapısalcı özelliğiyle insanların dünyayı algılamalarına dayalı olarak kendi bakış açılarını inşa ettiklerini savunur.

Sosyal ve eğitim bilimlerinde yapısalcı özellik çerçevesinde algıya dayalı çalışmalar doğru sonuca ulaşabilirler.

Post Pozivitizm-Pozivitizm

Post Pozivitizme göre;

• Bütün inceleme ve gözlemler yanılabilir ve bir hataya sahiptir.
• Bütün teoriler gözden geçirilebilir.
• Bütün ölçümler yanılabilir.
• Tek bir doğru yoktur.
• Bilimde kesinlik yoktur.
• Araştırmacılar farklı kültür ve deneyimlere sahiptir. Bu da bilime kendi bakış açılarıyla yaklaşmalarına sebep olur ve ön yargıları bilimi etkiler.
• Nesnellik bir bireyin karakteristiği olamaz, çünkü, doğuştan sosyal fenomene bağlıdır.

Post Modernizm

1980 yılından itibaren eğitim, sanat, mimari, müzik, edebiyat, sosyoloji, iletişim, moda ve teknoloji ile ilgili akademik çalışmalarda görülmeye başlandı.

• Post Modernizm;
• Yansıtıcılık taraftarı
• Bilinci ön plana çıkaran
• Bütünün parçalardan oluştuğunu
• Parçaların bütün kadar önemli olduğunu vurgulayan
• Olayların doğasındaki devamsızlık, belirsizlik ve eş zamanlılığı red etmeyen
• İnsanı yeniden merkeze alan
• İnsanı yeniden şekillendiren bir akımdır.

Modernizm-Post Modernizm

Modernizm ile post modernizm arasında farklılıklar vardır. Bunlar;